Türk toplumunun ve Osmanly Devleti'nin kaderini de?i?tiren Mustafa Kemal Atatürk, Selânik'te, Koca Kasym Mahallesi, Islahhane Caddesinde üç katly pembe boyaly bir evde dünyaya gözlerini açmy?tyr. (Bugün Aya Dimitriya Mahallesi, Apostolu Pavla Caddesi 75 numaraly evdir.) Bu ev Selânik Belediyesi tarafyndan Atatürk'e arma?an edilmi?tir. Halen müze olarak hizmet vermektedir. Atatürk bu evde rumi 1296 yylynda do?mu?tur. Do?du?u ay ve gün kayytly de?ildir. Ancak annesi Zübeyde Hanym o?lu Mustafa'yy Erbain So?uklary syrasynda do?urdu?unu, aklynda kaldy?yna göre bu tarihin 23 Aralyk 1296'ya tekabül etti?ini söylemi?tir. Bu tarih takvim farky dolayysyyla 4 Ocak 1881 tarihine denk gelmektedir1 .

Atatürk'ün annesi Selânik civarynda Langaza'da  tarym ve ticaretle me?gul olan Sofuzade Feyzullah Efendinin kyzy  Zübeyde Hanym'dyr. Aile  soyca Anadolu'dan Rumeli'ye iskân edilen Konya Karaman kökenli Konyar yörüklerinden gelmektedir.

Babasy Ali Ryza Efendi, Kyrmyzy Hafyz lâkabyyla tanynan, Ahmet Efendinin o?ludur. Aile soyca Anadolu'dan Rumeli'ye geçmi?, orada önce Debre-i Bala sanca?yna ba?ly Kocacyk beldesine yerle?mi?tir. Atatürk'ün dedesi ve amcasynyn ta?ydyklary "kyzyl" lakabyndan da anla?ylaca?y gibi Rumeli'de yaygyn olarak yerle?mi? olan Kyzyl - O?uz  Yahut Kocacyk Yörükleri, Türkmenleri soyundan gelmektedir. Aile muhtemelen 1830 dolaylarynda Selânik'e  yerle?mi?tir. Ali Ryza Efendi burada 1839 dolaylarynda do?mu?tur. Onun Kyzyl Mehmet Hafyz isimli bir erkek, Nimet isimli bir de kyz karde?i olmu?tur. Ali Ryza Efendi önceleri Selânik evkaf idaresinde sonra gümrük idaresinde  çaly?my?, 1876'da Asakir-i Millîye taburunda gönüllü subay olarak hizmet etmi? ve 1871 dolaylarynda Zübeyde Hanymla evlenmi?tir. Bu evlilikten olan üç çocuk (Fatma, Ahmet ve Ömer) küçük ya?larda hayata veda etmi?lerdir. Mustafa'dan sonra do?an Makbule (Boysan, sonra Atadan) ya?amy?, Naciye ise 12 ya?larynda ölmü?tür.

Mustafa okul ça?yna gelince anne ile baba arasynda görü? ayryly?y belirdi. Geleneklere ba?ly olan annesi onun dinî törenle ilâhîlerle mahalle mektebine gitmesini istiyordu. Aydyn görü?lü oldu?u anla?ylan babasy ise onun yeni açylan ve modern e?itim yapan ?emsi Efendi Ylkokulunda e?itim görmesini arzu ediyordu. Neticede baba olayy diplomatça çözümledi. Mustafa önce ilâhîlerle, dinî törenle mahalle okuluna ba?lady, birkaç gün sonra da oradan alynarak ?emsi Efendi okuluna ba?lady (1887). Mahalle Mekteplerinin aksine bu okulda yeni ö?retim metodlary uygulanmakta, kara tahta, tebe?ir, silgi, ö?retmen masasy, okumayy kolayla?tyracak levhalar kullanylmaktaydy3. Pedagojik esaslara göre modern ö?retim yapan bu okulun Mustafa'nyn fikrî geli?mesinde olumlu etkiler yaratty?yny rahatlykla söyleyebiliriz. Bu arada Ali Ryza Efendi rüsümat memurlu?unu byrakmy? önce kereste sonra tuz ticareti i?ine girmi?tir. Birincisini Rum e?kiyalar, ikincisini de tuzlaryn erimesi dolayysyyla byrakmy? ve ticarî hayattan çekilmi?tir. Tekrar memuriyete giremeyen Ali Ryza Efendi hastalanmy? ve 1890 dolaylarynda vefat etmi?tir. Mustafa babasynyn ölümü üzerine okuldan ayrylmak zorunda kaldy4. Maddî durumu yetersiz olan Zübeyde Hanym Langaza'da tarymla me?gul a?abeyi Hüseyin A?a'nyn yanyna gitti (1890 dolaylarynda). Çiftlik hayaty Mustafa'nyn fizikçe geli?mesi ve el becerilerinin artmasy bakymyndan faydaly oldu. Ancak Zübeyde Hanym o?lunun ö?reniminin yarym kalmasyndan üzüntülüydü. Mustafa'yy caminin imamy, köyün papazy ve son olarak da özel ö?retmenle e?itmek gayretleri sonuçsuz kaldy. Sonunda anne o?lunun iyi bir e?itim görmesini sa?lamak için onu Selânik'e halasynyn yanyna gönderdi. Mustafa Selânik Mülkiye Rü?tiyesi'nde (ortaokul) ö?renime ba?lady. Ancak burada ö?renciler arasyndaki bir kavga dolayysyyla ö?retmenlerinden birinin sert muamelesi üzerine okulu terketti Gönlü öteden beri askerî okuldaydy. Ancak annesi biricik o?lunun asker olup aile oca?yndan ayrylmasyny istemiyordu. Mustafa annesine haber vermeden Selânik Askeri Rü?tiyesi'nin synavlaryna girdi. Synavy kazandy. Annesini ikna etmesi zor olmady. Artyk önünde sadece kendisinin de?il mensup oldu?u ulusun kaderini de?i?tirecek yeni bir ufuk açylmy?ty.

Mustafa Selanik'teki Askeri Hazyrlyk Okuluna ba?lar ve burada ö?retmeni tarafyndan kendisine ikinci ismi "Kemal" verilir.

Mustafa Kemal Manastyrdaki Askeri Liseye (Askeri Rü?tiye) ba?lar.

Mustafa Kemal Ystanbul'da Harbiye'nin hazyrlyk synyfyna ba?lar.

Mustafa Kemal Harbiye'den mezun olur ve buradan sonra Harp Akademisine (Erkan-y Harbiye) devam eder.

Mustafa Kemal Harp Akademisinden Kurmay Yüzba?y olarak mezun olur ve ?am'da bulunan Be?inci Orduda görev almak üzere ?am'a gönderilir.

Mustafa Kemal ve arkada?lary ?am'da "Vatan ve Hürriyet" adyyla gizli bir dernek kurarlar.

Askeri rütbesi kola?asy olur ve yine ayny yyl içinde görevi Makedonya'daki 3. Orduya tayin edilir ve Selanik'e gönderilir, Cemiyetinin Merkezi Selanik'te Yttihat ve Terakki Cemiyeti ile birle?ir

Yukarydaki gizli ve siyasi faaliyetlerinin sonucu 2. Me?rutiyetin, padi?ah Abdulhamit'e kabul ve ilan ettirilmesi

Ystibdat taraftarlary yeni rejime kar?y ayaklanyr, Rumeli'den bunlary bastyrmak için yola çykan Hareket Ordusunun Kurmay Yüzba?kanly?yna deruhte etmesi ve bu ayaklanmada önemli bastyrycy rol oynar

Trablusgarb sava?yna i?tirak eder ve oradaki kuvvetlerimizin Kurmayly?yny üzerine alyr. Bu arada rütbesi binba?yly?a yükseltilir.

Mustafa Kemal Ystanbul'daki Genel Kurmaya tayin edilir.

Mustafa Kemal Libya'daki Tobruk taarruzunu ba?aryly bir ?ekilde yönetir.

Balkan Sava?ynyn ba?lamasy üzerine Ystanbul'a döner ve Bolayyr'da toplanmy? olan kuvvetlerimizin hareket ?ubesi müdürlü?üne tayin edilir

Mustafa Kemal Hareket Ba?kany olarak Akdeniz Bo?azlary özel Kuvvetlerine atanyr.

Mustafa Kemal Sofya'ya Askeri Ata?e olarak atanyr.

Tekirda?'da kurulmasy kararla?tyrylan yeni bir tümenin komutanly?yna tayin edilir. Onun te?kil etti?i ve 19. Tümen adyny alan bu tümen Çanakkale sava?larynda parlak ba?arylar göstermi?tir

Yttifak Devletleri Aryburnuna çykarma yaparlar ve Mustafa Kemal Tümeni ile ilerlemelerini durdurur.

Çanakkale sava?larynda gösterdi?i büyük ba?arylardan dolayy rütbesi albayly?a yükseltilir

Mustafa Kemal Anafartalar Grup Kumandanly?yna getirilir.

Çanakkale sava?lary zaferlerimizle bitti?inden Diyarbakyr'daki kolordunun komutanly?yna tayin edilmi?tir. Oraya giderken Tu?generalli?e terfi eder.

Mustafa Kemal Bitlis ve Mu?'u dü?mandan geri alyr. Bu ba?arysy üzerine 2. Ordu komutanly?yna atandy.

Mustafa Kemal Yyldyrym Ordulary Grup Kumandany olur.

Mustafa Kemal Erzurum'da bulunan Dokuzuncu Orduya geni? yetkilerle Müfetti? olarak atanyr.

Mustafa Kemal Ystanbul'u terkeder. Ystanbul'dan 3. Ordu Müfetti?li?i göreviyle Bandyrma vapuruyla gider.